Φορτωτική CMR: τι να ελέγξετε πριν από την υπογραφή

Ο οδηγός δίνει τη φορτωτική CMR στις 8:10, λέει ότι τον περιμένουν για φόρτωση αλλού και ζητά υπογραφή. Δύο λεπτά αργότερα το πεδίο 24 είναι υπογεγραμμένο. Την τρίτη μέρα η αποθήκη βρίσκει ότι οι παλέτες είναι 32 και όχι 33 και δεν έχει πια τρόπο να αποδείξει ότι η έλλειψη δεν προέκυψε σε αυτήν.

Η υπογραφή του παραλήπτη μοιάζει τυπική, αλλά στη Σύμβαση CMR έχει συνέπειες. Το άρθρο εξηγεί τι είναι το CMR, ποιος συμπληρώνει τα πεδία και τι ελέγχει η ράμπα πριν μπει η σφραγίδα.

Τι είναι το CMR και πότε εφαρμόζεται

Το CMR είναι η φορτωτική που προβλέπει η Σύμβαση για το συμβόλαιο διεθνούς οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων, που υπογράφηκε στη Γενεύη στις 19 Μαΐου 1956. Η σύμβαση εφαρμόζεται σε κάθε συμβόλαιο οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων έναντι αμοιβής, όταν ο τόπος φόρτωσης και ο τόπος παράδοσης βρίσκονται σε δύο διαφορετικές χώρες και τουλάχιστον μία από αυτές είναι συμβαλλόμενο μέρος (άρθρο 1). Η Ελλάδα προσχώρησε στις 24 Μαΐου 1977, σύμφωνα με τον θεματοφύλακα του ΟΗΕ.

Τρία σημεία του κειμένου μετράνε για τη ράμπα:

• Η φορτωτική επιβεβαιώνει το συμβόλαιο μεταφοράς, αλλά αν λείπει ή είναι λανθασμένα συμπληρωμένη, το συμβόλαιο παραμένει ισχυρό (άρθρο 4).
• Εκδίδεται σε τρία πρωτότυπα, υπογεγραμμένα από τον αποστολέα και τον μεταφορέα: το πρώτο μένει στον αποστολέα, το δεύτερο συνοδεύει το φορτίο, το τρίτο κρατά ο μεταφορέας (άρθρο 5). Το δεύτερο είναι δικό σας: μετά την άφιξη του φορτίου στον τόπο παράδοσης, ο παραλήπτης μπορεί να ζητήσει την παράδοση του φορτίου μαζί με αυτό το αντίτυπο (άρθρο 13 παρ. 1).
• Η φορτωτική αποτελεί, μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο, απόδειξη της σύναψης του συμβολαίου, των όρων του και της παραλαβής του φορτίου από τον μεταφορέα (άρθρο 9 παρ. 1).

Σε μεταφορά που γίνεται εξ ολοκλήρου μέσα σε μία χώρα η σύμβαση δεν εφαρμόζεται. Εκεί ισχύουν το εθνικό δίκαιο και το συμβόλαιο, και οι προθεσμίες ή οι κανόνες μπορεί να διαφέρουν. Το άρθρο δεν τα περιγράφει, και για μια συγκεκριμένη υπόθεση είναι σωστό να ρωτήσετε νομικό.

Ποιος συμπληρώνει τι

Η σύμβαση δεν λέει ποιος γράφει στο έντυπο, αλλά ποιος ευθύνεται για τι. Ο αποστολέας ευθύνεται έναντι του μεταφορέα για ανακρίβειες στα στοιχεία του ίδιου, του παραλήπτη, των τόπων φόρτωσης και παράδοσης, του εμπορεύματος, των δεμάτων, του βάρους και των τελωνειακών οδηγιών (άρθρο 7 παρ. 1). Αν ο μεταφορέας καταχωρίσει αυτά τα στοιχεία κατόπιν αιτήματος του αποστολέα, θεωρείται, μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο, ότι ενήργησε για λογαριασμό του (άρθρο 7 παρ. 2).

Κατά την παραλαβή του φορτίου, ο μεταφορέας ελέγχει την ακρίβεια του αριθμού των δεμάτων, των σημάνσεων και των αριθμών τους, καθώς και την εμφανή κατάσταση του εμπορεύματος και της συσκευασίας (άρθρο 8 παρ. 1). Αν δεν έχει εύλογα μέσα ελέγχου, γράφει στη φορτωτική επιφυλάξεις με τους λόγους τους (άρθρο 8 παρ. 2). Ο παραλήπτης, δηλαδή εσείς, υπογράφει το πεδίο 24 κατά την παραλαβή.

Τα πεδία του εντύπου

Η αρίθμηση των πεδίων δεν προέρχεται από τη σύμβαση αλλά από το μοντέλο του εντύπου, και τα μοντέλα διαφέρουν μεταξύ τους. Στο κλασικό μοντέλο, για παράδειγμα στο έντυπο που δημοσιεύει το αυστριακό οικονομικό επιμελητήριο WKO, το πεδίο 18 περιέχει τις επιφυλάξεις και τις παρατηρήσεις του μεταφορέα και το πεδίο 24 προορίζεται για την ένδειξη «εμπόρευμα παρελήφθη» και την υπογραφή του παραλήπτη. Διαβάζετε λοιπόν πάντα την ετικέτα του πεδίου και όχι μόνο τον αριθμό. Παρακάτω χρησιμοποιούμε την αρίθμηση του κλασικού μοντέλου.

Τι ελέγχετε πριν υπογράψετε το πεδίο 24

1. Φορτηγό και παραλήπτης. Ο αριθμός του φορτηγού ταιριάζει με την κράτηση, ο παραλήπτης στο πεδίο 2 είστε εσείς και ο τόπος παράδοσης είναι αυτή η αποθήκη. Τα συνημμένα έγγραφα υπάρχουν.
2. Πεδίο 18, πριν ανοίξετε τις πόρτες. Διαβάστε τι έγραψε ο μεταφορέας κατά τη φόρτωση. Αν δεν υπάρχει καμία ειδική επιφύλαξη του μεταφορέα, τεκμαίρεται ότι το εμπόρευμα και η συσκευασία φαίνονταν σε καλή κατάσταση και ο αριθμός και οι σημάνσεις των δεμάτων αντιστοιχούσαν, όταν ο μεταφορέας παρέλαβε το φορτίο (άρθρο 9 παρ. 2). Αν όμως εκεί υπάρχει επιφύλαξη, για παράδειγμα ότι ο έλεγχος ήταν αδύνατος λόγω της σφραγίδας, το τεκμήριο δεν καλύπτει πια όσα επιφυλάχθηκαν και μια έλλειψη θα είναι δυσκολότερο να καταλογιστεί στον μεταφορέα.
3. Σφραγίδα. Συγκρίνετε τον αριθμό με τα έγγραφα και δείτε αν είναι ακέραιη, πριν την κόψετε μπροστά στον οδηγό. Μια παραβιασμένη σφραγίδα καταγράφεται πριν ανοίξουν οι πόρτες.
4. Φωτογραφία στο άνοιγμα. Φωτογραφίστε το φορτίο πριν το αγγίξει το περονοφόρο. Ο μεταφορέας μπορεί να απαλλαγεί από την ευθύνη όταν η ζημιά προέρχεται από χειρισμό, φόρτωση, στοιβασία ή εκφόρτωση του εμπορεύματος από τον αποστολέα, τον παραλήπτη ή πρόσωπα που ενεργούν για λογαριασμό τους (άρθρο 17 παρ. 4 στοιχ. γ).
5. Αριθμός και συσκευασία σε σχέση με τα πεδία για δέματα, σημάνσεις, συσκευασία και εμπόρευμα. Αν στο CMR γράφει «κιβώτια» και εσείς μετράτε παλέτες, σημειώστε ακριβώς τι ελέγξατε.
6. Ψυγείο: σημειώστε τη θερμοκρασία από την οθόνη ή την εκτύπωση.
7. Ώρες. Μέχρι την υπογραφή, σημειώστε την ώρα άφιξης και την ώρα αποδέσμευσης της ράμπας μετά την εκφόρτωση. Βοηθούν σε κάθε διαφορά για χρόνο αναμονής.
8. Υπογραφή, σφραγίδα, ημερομηνία και ευανάγνωστο όνομα σε όλα τα αντίτυπα που υπογράφετε.

Η επιφύλαξη που δουλεύει

Το άρθρο 30 της σύμβασης είναι το πιο σημαντικό για την αποθήκη. Αν ο παραλήπτης παραλάβει το εμπόρευμα χωρίς να ελέγξει την κατάστασή του μαζί με τον μεταφορέα και χωρίς να του στείλει επιφυλάξεις που δείχνουν γενικά την απώλεια ή τη ζημιά, η παραλαβή αποτελεί απόδειξη, μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο, ότι το εμπόρευμα παραλήφθηκε στην κατάσταση που περιγράφει η φορτωτική. Για εμφανείς απώλειες και ζημιές, οι επιφυλάξεις γίνονται το αργότερο κατά την παράδοση (άρθρο 30 παρ. 1).

Συγκρίνετε δύο επιφυλάξεις:

• Αδύναμη: «Παραλαβή υπό επιφύλαξη.» Δεν λέει τι λείπει και τι έχει ζημιά.
• Χρήσιμη: «Παρελήφθησαν 32 παλέτες αντί 33 σύμφωνα με το πεδίο των δεμάτων. Παλέτα με σήμανση A-14 με σκισμένο περιτύλιγμα, 4 σπασμένα κιβώτια. Σφραγίδα αρ. 1234567 ακέραιη. 6 φωτογραφίες.»

Γράψτε την επιφύλαξη πριν από την υπογραφή στο πεδίο 24, σε όλα τα αντίτυπα, και σε εκείνο που παίρνει ο οδηγός, και ζητήστε από τον οδηγό να υπογράψει δίπλα της. Αν αρνηθεί, σημειώστε και αυτό, με την ώρα.

Οι προθεσμίες μετά την παράδοση, όλες από τη σύμβαση:

• Μη εμφανής ζημιά, που ανακαλύπτεται κατά το άνοιγμα των δεμάτων: γραπτές επιφυλάξεις προς τον μεταφορέα εντός 7 ημερών από την παράδοση, εξαιρουμένων των Κυριακών και των επίσημων αργιών (άρθρο 30 παρ. 1). Η ημέρα της παράδοσης δεν υπολογίζεται (άρθρο 30 παρ. 4). Αν παραλάβατε το εμπόρευμα Δευτέρα και δεν παρεμβάλλονται αργίες, η προθεσμία λήγει την Τρίτη της επόμενης εβδομάδας. Μην περιμένετε την τελευταία μέρα.
• Καθυστέρηση: χωρίς γραπτές επιφυλάξεις εντός 21 ημερών από τη θέση του εμπορεύματος στη διάθεση του παραλήπτη, δεν οφείλεται αποζημίωση για καθυστέρηση (άρθρο 30 παρ. 3).
• Κοινός έλεγχος: αν η κατάσταση του εμπορεύματος διαπιστώθηκε από κοινού με τον μεταφορέα, η ανταπόδειξη επιτρέπεται μόνο για μη εμφανείς απώλειες ή ζημιές και μόνο αν στείλατε γραπτές επιφυλάξεις εντός 7 ημερών από τον έλεγχο, εξαιρουμένων των Κυριακών και των επίσημων αργιών (άρθρο 30 παρ. 2).
• Η αγωγή κατά του μεταφορέα παραγράφεται κατά κανόνα σε ένα έτος. Σε περίπτωση δόλου ή υπαιτιότητας που ισοδυναμεί με δόλο κατά το δίκαιο του δικαστηρίου που επιλαμβάνεται, η παραγραφή είναι τριετής. Για μερική απώλεια, ζημιά ή καθυστέρηση η προθεσμία αρχίζει από την παράδοση (άρθρο 32 παρ. 1). Γραπτή αξίωση αναστέλλει την παραγραφή μέχρι να την απορρίψει ο μεταφορέας γραπτώς (άρθρο 32 παρ. 2). Κρατήστε το αντίτυπο, τις φωτογραφίες και την καταγραφή της πύλης τουλάχιστον τόσο.

Αυτό δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για μια συγκεκριμένη έλλειψη απευθυνθείτε σε νομικό ή στον ασφαλιστή του φορτίου.

Συχνά λάθη στην παραλαβή

• Υπογραφή πριν από την καταμέτρηση, επειδή ο οδηγός βιάζεται.
• Γενική επιφύλαξη, χωρίς τι και πόσο.
• Επιφύλαξη μόνο στο δικό σας αντίτυπο.
• Μη διαβασμένο πεδίο 18.
• Ζημιά που βρέθηκε μετά την εκφόρτωση, χωρίς φωτογραφία από το άνοιγμα.
• Πεδίο 24 χωρίς ώρα και όνομα ή υπογεγραμμένο σε λευκό έντυπο.

Ηλεκτρονικό CMR και eFTI

Το Πρόσθετο Πρωτόκολλο της 20ής Φεβρουαρίου 2008 επιτρέπει την έκδοση της φορτωτικής σε ηλεκτρονική μορφή. Η Ελλάδα προσχώρησε σε αυτό στις 23 Οκτωβρίου 2023. Αν ο μεταφορέας έρθει με ηλεκτρονικό CMR, συμφωνήστε από πριν πώς θα επιβεβαιώνετε την παραλαβή και πού θα γράφετε τις επιφυλάξεις. Οι έλεγχοι στη ράμπα παραμένουν οι ίδιοι.

Άλλο πράγμα είναι ο Κανονισμός (ΕΕ) 2020/1056 (eFTI). Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι αρχές των κρατών μελών πρέπει να αποδέχονται τις πληροφορίες για το φορτίο που διαβιβάζονται ηλεκτρονικά μέσω πιστοποιημένων πλατφορμών eFTI, και ο κανονισμός εφαρμόζεται πλήρως από τις 9 Ιουλίου 2027. Η υποχρέωση αφορά τις αρχές, όχι την αποθήκη.

Πού βοηθά το Faber Ramp

Στο πλάνο Hub μπορείτε να ανεβάσετε μια φορτωτική ως αρχείο PDF: το σύστημα διαβάζει αυτόματα τους αριθμούς, την εταιρεία και το εμπόρευμα και δημιουργεί πρόχειρη κράτηση, την οποία κάποιος από την ομάδα ελέγχει και εγκρίνει. Έτσι γλιτώνετε την αντιγραφή στοιχείων πριν από την άφιξη. Το σύστημα δεν μετρά παλέτες, δεν ελέγχει σφραγίδες και δεν υπογράφει το πεδίο 24: αυτά μένουν δουλειά ανθρώπου. Στο πλάνο Terminal, η οθόνη πύλης επιτρέπει στη φύλαξη να σημειώνει άφιξη και αναχώρηση με ένα άγγιγμα, ώστε οι ώρες να μη γράφονται από μνήμης.

Τι να κάνετε από αύριο

• Εκτυπώστε τους οκτώ ελέγχους σε ένα φύλλο και κρεμάστε το στη ράμπα.
• Θεσπίστε κανόνα: κανείς δεν υπογράφει το πεδίο 24 πριν από την καταμέτρηση και τη φωτογραφία.
• Ετοιμάστε τρία πρότυπα επιφύλαξης: έλλειψη, εμφανής ζημιά, παραβιασμένη σφραγίδα.
• Ορίστε ποιος στέλνει τη γραπτή επιφύλαξη για μη εμφανή ζημιά και σε ποια διεύθυνση (ο μεταφορέας βρίσκεται στο πεδίο 16).
• Κρατήστε τα υπογεγραμμένα αντίτυπα και τις φωτογραφίες τουλάχιστον ένα έτος.

Αν θέλετε να ξεκινήσετε με πρόγραμμα ράμπας, το πλάνο Dock είναι δωρεάν: εγγραφή. Θα βρείτε και τη σελίδα για τα δωρεάν ραντεβού ράμπας.